Từ điển thuật ngữ nha khoa
Chúng tôi giải thích 68 thuật ngữ bạn thường nghe ở phòng khám nha khoa bằng ngôn ngữ bệnh nhân dễ đọc. Mỗi định nghĩa đều kèm căn cứ là các bài nghiên cứu đã xác nhận trên PubMed, đồng thời ghi cả tên thường gọi, tên tiếng Anh và các thuật ngữ dễ nhầm lẫn.
Danh sách thuật ngữ
ㄱ
- cười hở lợi (Gummy Smile)Gummy smile (excessive gingival display)Cách gọi dùng để chỉ tình trạng lộ nhiều nướu hàm trên khi cười; thuật ngữ y khoa gọi là «lộ nướu quá mức».Nguyên nhân cười hở lợi
- Ổ răng khôDry socketBiến chứng sau nhổ răng, trong đó cục máu đông tại ổ răng biến mất hoặc không hình thành, khiến xương bị lộ ra và gây đau dữ dội.Điều trị thông thường
- Tích hợp xươngOsseointegrationLà sự kết nối trực tiếp về mặt cấu trúc và chức năng giữa bề mặt trụ implant và phần xương sống xung quanh.implant (cấy ghép răng)
- Hydrogen peroxideHydrogen peroxideChất oxy hóa được dùng làm thành phần chính của thuốc tẩy trắng răng; được giải thích là thấm vào bên trong răng, phân tách các phân tử tạo màu thành những mảnh nhỏ để làm răng sáng hơn.Tẩy trắng răng
- Carbamide peroxideCarbamide peroxideChất kết hợp giữa hydrogen peroxide và urê, phân hủy chậm trong khoang miệng và giải phóng hydrogen peroxide.Tẩy trắng răng
- Tẩy trắng bằng ánh sángLight-activated bleachingPhương pháp trong tẩy trắng chuyên nghiệp, sau khi bôi thuốc tẩy trắng sẽ chiếu thêm ánh sáng như LED, halogen hoặc laser.Tẩy trắng răng
- Máng ổn định khớp cắnOcclusal splintKhí cụ đeo lên răng, còn được gọi là máng nhai hay bite guard.Điều trị thông thường
- Tạo hình tiền đình miệngVestibuloplastyPhẫu thuật được thực hiện khi khoảng trống trong miệng giữa môi, má và nướu (tiền đình miệng) nông, hoặc phần nướu sừng hóa bám chắc quá hẹp, nhằm làm sâu khoảng trống này và mở rộng bề rộng của nướu sừng hóa.Phẫu thuật nướu và môi
- Phẫu thuật tái định vị môi (Lip Repositioning)Lip repositioningĐây là tên gọi thường dùng ở Hàn Quốc cho phẫu thuật dành cho trường hợp môi trên nâng lên nhiều khi cười làm lộ nướu: cắt bỏ một dải niêm mạc ở mặt trong môi trên rồi khâu lại để môi nâng lên ít hơn.Phẫu thuật nướu và môi
- Gây tê tại chỗLocal anesthesiaLà phương pháp gây tê bằng thuốc để tạm thời làm mất cảm giác đau ở vùng cần điều trị khi chữa răng.Điều trị thông thường
- Điều trị tủyRoot canal therapyĐiều trị tủy là phương pháp điều trị làm thay đổi môi trường vi khuẩn trong ống tủy (ống chân răng), làm dịu tình trạng viêm quanh chóp chân răng để răng lành lại; thường được gọi là chữa tủy.Điều trị thông thường
ㄹ
- Mặt dán sứ laminateDental veneersLà phương pháp dán một lớp mỏng làm từ sứ (ceramic) lên mặt trước của răng để chỉnh hình dạng và màu sắc.Mặt dán sứ và phục hình
- Trám compositeComposite resin restorationLà phục hồi trực tiếp, dùng vật liệu composite (nhựa composite) màu răng để lấp đầy vị trí bị tổn thương.Mặt dán sứ và phục hình
ㅁ
- Cấy ghép implant không lật vạt (Flapless)Flapless implant surgeryLà phương pháp cấy implant qua một lỗ nhỏ mà không rạch nướu rộng để lật vạt.implant (cấy ghép răng)
- Ê buốt sau tẩy trắngBleaching-induced tooth sensitivityLà triệu chứng răng tạm thời ê buốt hoặc nhói khi gặp đồ lạnh hoặc không khí, trong lúc tẩy trắng răng hoặc ngay sau đó.Tẩy trắng răng
ㅂ
- Đốm trắngWhite spot lesionLà những đốm màu trắng đục trên men răng ở bề mặt răng do khoáng chất bị mất đi; tương ứng với giai đoạn đầu của sâu răng.Màu sắc và cấu trúc răng
- Men răngDental enamelMen răng là lớp ngoài cùng bao phủ bề mặt răng, là mô cứng nhất và chứa nhiều khoáng chất nhất trong cơ thể.Màu sắc và cấu trúc răng
- Tiêm botulinum toxinBotulinum toxin injectionLà phương pháp tiêm loại thuốc tạm thời chặn sự truyền tín hiệu tại nơi dây thần kinh gặp cơ, từ đó làm giảm cử động của cơ.Phẫu thuật nướu và môi
- Ghép xươngBone graftLà thủ thuật bổ sung chiều cao và bề rộng của xương bằng vật liệu ghép xương khi lượng xương tại vị trí sẽ cấy implant không đủ.implant (cấy ghép răng)
ㅅ
- Răng khônThird molarLà chiếc răng hàm lớn thứ ba (răng cối lớn thứ ba) nằm trong cùng của khoang miệng.Điều trị thông thường
- Ngà răngDentinLà phần cứng của răng bao quanh tủy răng; ở thân răng được men răng bao phủ, còn ở chân răng được xương răng bao phủ.Màu sắc và cấu trúc răng
- Nâng xoang hàm trênSinus floor augmentationLà phẫu thuật nâng sàn xoang hàm trên (khoang rỗng trong xương hàm trên) để có thêm chiều cao xương khi chiều cao xương còn lại không đủ cho implant ở vùng răng hàm trên.implant (cấy ghép răng)
- Bề rộng sinh họcBiologic width (supracrestal tissue attachment)Là chiều cao của mô bám dính, nơi nướu bám vào răng phía trên đỉnh xương ổ răng quanh răng; từ phân loại quốc tế năm 2017 được gọi bằng tên «mô bám dính trên đỉnh xương ổ».Cấu trúc nướu và môi
- ShadeTooth shadeLà chuẩn dùng để so sánh và ghi lại màu răng, được dùng để chọn màu phù hợp với răng tự nhiên khi chế tác phục hình.Màu sắc và cấu trúc răng
- Chậm mọc thụ độngAltered passive eruptionLà tình trạng sau khi răng đã mọc đủ nhưng bờ nướu vẫn chưa lùi về đúng vị trí (gần ranh giới men - xương răng) và còn phủ nhiều lên thân răng.Nguyên nhân cười hở lợi
- hệLabial frenumLà nếp niêm mạc mỏng nối từ giữa mặt trong môi trên hoặc môi dưới đến nướu.Cấu trúc nướu và môi
- Cắt thắng môiFrenectomyLà phẫu thuật cắt nếp niêm mạc ở giữa mặt trong môi (thắng môi) đến tận chỗ bám; khác với phẫu thuật rạch thắng chỉ chuyển vị trí bám bằng cách rạch nếp niêm mạc.Phẫu thuật nướu và môi
- Cạo vôi răng (Scaling)Dental scalingLà thủ thuật loại bỏ mảng bám và cao răng bám trên bề mặt răng, thực hiện không chỉ ở mặt răng phía trên đường viền nướu mà cả ở mặt răng trong túi nha chu bên dưới nướu.Điều trị thông thường
- Máng bảo vệ răng khi chơi thể thaoSports mouthguardLà khí cụ đeo lên răng để bảo vệ răng, nướu và môi khỏi va chạm vào mặt và miệng trong khi vận động.Điều trị thông thường
- Tẩy trắng răng chết tủy (Non-vital Teeth Whitening)Non-vital Teeth WhiteningLà phương pháp áp dụng cho răng chết tủy (răng đã mất tủy/thần kinh) bị sẫm màu từ bên trong: trước hết hoàn tất điều trị tủy và trám kín phía dưới, sau đó đặt thuốc tẩy trắng vào khoang bên trong răng (buồng tủy) để làm sáng màu từ bên trong; còn được gọi là «tẩy trắng nội tủy».Tẩy trắng răng
ㅇ
- Xăm amalgamAmalgam tattooLà tình trạng bột kim loại rơi vào nướu hoặc niêm mạc khi trám hoặc lấy bỏ amalgam (vật liệu trám kim loại màu bạc), để lại các đốm màu xám, xanh hoặc đen.Màu nướu
- Hoại tử xương hàm liên quan đến thuốcMedication-related osteonecrosis of the jawLà tình trạng xương hàm bị lộ ra, hoặc sờ thấy xương qua đường rò, kéo dài không lành quá 8 tuần ở người đang dùng hoặc từng dùng thuốc ức chế hủy xương (bisphosphonate, denosumab, v.v.) trong điều trị loãng xương hoặc ung thư, dùng đơn độc hoặc kèm thuốc ức chế tạo mạch hay thuốc điều hòa miễn dịch.implant (cấy ghép răng)
- AbutmentDental abutmentLà bộ phận gắn lên trụ implant (fixture), nâng đỡ và nối phục hình đặt phía trên.implant (cấy ghép răng)
- All-Ceramic (Toàn sứ)All-ceramic restorationLà cách gọi các phục hình được làm bằng vật liệu sứ (phục hình toàn sứ).Mặt dán sứ và phục hình
- Nhiễm màu ngoại sinhExtrinsic tooth stainLà vết ố do thành phần của cà phê, trà, thuốc lá, một số loại nước súc miệng, v.v. bám lên bề mặt răng.Màu sắc và cấu trúc răng
- Phát triển quá mức theo chiều dọc của xương hàm trênVertical maxillary excessLà tình trạng khung xương trong đó xương hàm trên phát triển dài xuống dưới, làm một phần ba dưới của khuôn mặt dài ra và lộ nhiều nướu khi cười.Nguyên nhân cười hở lợi
- Nâng môi trên quá mứcHypermobile upper lipLà tình trạng môi trên nâng lên nhiều hơn bình thường khi cười, làm lộ nướu.Nguyên nhân cười hở lợi
- Nghiến răngBruxismLà hoạt động lặp đi lặp lại của cơ hàm: cắn chặt hoặc nghiến răng, hoặc gồng cứng hay đẩy hàm dưới ra trước.Điều trị thông thường
- InlayDental inlayLà phục hình trong đó một mảnh làm từ vật liệu như kim loại, sứ hoặc nhựa composite được chế tác vừa với lỗ (xoang trám) của chiếc răng đã được mài sửa do sâu răng, v.v., rồi gắn vào.Mặt dán sứ và phục hình
- Răng tạmProvisional restorationLà phục hình được sử dụng trong một khoảng thời gian trước khi chế tác phục hình cuối cùng trong điều trị phục hình cố định.Mặt dán sứ và phục hình
- implant (cấy ghép răng)Dental implantLà phương pháp điều trị thay thế răng đã mất bằng cách nối phục hình vào chân răng nhân tạo (chủ yếu bằng titan) được cấy vào xương hàm tại vị trí răng đã mất.implant (cấy ghép răng)
- Viêm quanh implantPeri-implantitisBệnh quanh implant được chia thành viêm niêm mạc quanh implant, khi viêm chỉ giới hạn ở niêm mạc, và viêm quanh implant, khi ngoài viêm niêm mạc còn có tình trạng xương nâng đỡ implant tiêu dần.implant (cấy ghép răng)
- Nhiễm sắc tố nướuGingival hyperpigmentationLà tình trạng nướu tích tụ nhiều sắc tố melanin nên có màu nâu hoặc đen.Màu nướu
- Làm trắng nướuGingival depigmentationLà thủ thuật làm sáng màu nướu bằng cách bóc lớp bề mặt của vùng nướu tích tụ sắc tố melanin trông đen, bằng dao mổ, laser, đông lạnh hoặc phẫu thuật điện; thuật ngữ y khoa gọi là «loại bỏ sắc tố nướu».Màu nướu
- Tạo hình nướuGingivectomy · gingivoplastyLà tên gọi chung cho các phẫu thuật cắt bỏ phần nướu phủ nhiều lên răng (cắt nướu) hoặc chỉnh sửa hình dạng (tạo hình nướu) để điều chỉnh chiều cao và hình dạng của đường viền nướu.Phẫu thuật nướu và môi
ㅈ
- Tẩy trắng tại nhàAt-home bleachingLà phương pháp tẩy trắng tại nhà: đổ thuốc tẩy trắng nồng độ thấp (chủ yếu là carbamide peroxide) vào khay tùy chỉnh được làm theo khuôn lấy ở phòng khám nha khoa, rồi đeo trong khoảng thời gian quy định.Tẩy trắng răng
- Tẩy trắng chuyên nghiệpIn-office bleachingLà phương pháp tại phòng khám nha khoa: bôi thuốc tẩy trắng nhóm hydrogen peroxide nồng độ tương đối cao lên răng và để tác dụng trong khoảng thời gian quy định, trong khi nướu được bảo vệ.Tẩy trắng răng
- Chịu lực tức thìImmediate implant loadingLà phương pháp gắn phục hình lên implant và cho chịu lực trong thời gian ngắn sau khi cấy (theo định nghĩa thuật ngữ y khoa chuẩn quốc tế là trong vòng 1 tuần).implant (cấy ghép răng)
- Cấy ghép tức thìImmediate implant placementLà phương pháp cấy implant ngay vào ổ răng vừa nhổ trong cùng ngày nhổ răng.implant (cấy ghép răng)
- ZirconiaZirconiaLà vật liệu sứ nha khoa cứng được làm từ zirconium oxide, được dùng cho mão răng, cầu răng, phục hình implant, v.v.Mặt dán sứ và phục hình
- Implant ngắnShort dental implantLà implant ngắn hơn chiều dài thông thường (thường từ 6mm trở xuống), được cân nhắc khi muốn cấy ở nơi chiều cao xương không đủ mà không phải ghép xương hay nâng xoang hàm trên.implant (cấy ghép răng)
ㅊ
- CT nha khoaCone-beam computed tomographyLà phương pháp chẩn đoán hình ảnh nha khoa dùng chùm tia X hình nón xoay quanh để chụp, cho thấy răng và xương hàm dưới dạng ba chiều.implant (cấy ghép răng)
- Phẫu thuật kéo dài thân răngCrown lengtheningLà phẫu thuật chỉnh sửa nướu và, nếu cần, cả phần xương bên dưới để phần đầu răng (thân răng) lộ ra dài hơn.Phẫu thuật nướu và môi
- Biến màu răngTooth discolorationLà tình trạng màu bề mặt hoặc bên trong răng khác so với ban đầu; ngoài việc sẫm màu hoặc ngả vàng, còn có thể biểu hiện thành các đường trắng hoặc vệt trắng.Màu sắc và cấu trúc răng
- Nhiễm fluor răngDental fluorosisLà tình trạng do tiếp nhận quá nhiều fluor trong thời thơ ấu, khi răng đang hình thành, khiến men răng không được khoáng hóa đầy đủ, biểu hiện bằng các đường trắng, đốm trắng, hoặc nếu nặng thì là vệt nâu và lõm.Màu sắc và cấu trúc răng
- Mài răngTooth preparationLà quá trình mài chỉnh bề mặt răng để tạo chỗ cho phục hình và tạo hình dạng cần thiết.Mặt dán sứ và phục hình
- Bệnh sâu răngDental cariesSâu răng là bệnh trong đó màng sinh học trên bề mặt răng và đường tác động cùng nhau, khiến quá trình mất khoáng (khử khoáng) và tích tụ lại (tái khoáng hóa) của mô cứng của răng lặp đi lặp lại, và khi nghiêng về phía tổn thương thì răng bị hư hại; thường được gọi là sâu răng.Điều trị thông thường
- Tẩy trắng răngTooth bleachingLà thủ thuật làm sáng màu bề mặt hoặc bên trong răng bằng thuốc nhóm peroxide, v.v.Tẩy trắng răng
- NướuGingivaLà mô trong miệng bao quanh cổ răng, thường được gọi là lợi.Cấu trúc nướu và môi
- Kiểu sinh học của nướuGingival phenotypeLà cách gọi chung độ dày của nướu và bề rộng của nướu sừng hóa, chia thành kiểu mỏng và kiểu dày.Cấu trúc nướu và môi
- Viêm nướuGingivitisLà tình trạng viêm ở nướu (lợi), trong đó mô liên kết nâng đỡ nướu chưa bị mất đi.Điều trị thông thường
- Xương ổ răngAlveolar processLà phần của xương hàm trên và xương hàm dưới tạo nên hốc sâu nơi răng cắm vào (ổ răng), thường được gọi là xương nướu.Cấu trúc nướu và môi
- Tạo hình xương ổ răngOsseous resection (ostectomy · osteoplasty)Là phẫu thuật mài chỉnh chiều cao, độ dày và hình dạng của xương ổ răng (xương nướu) nằm dưới nướu.Phẫu thuật nướu và môi
- Viêm nha chuPeriodontitisLà bệnh mạn tính trong đó các mô nâng đỡ răng (dây chằng nha chu và xương ổ răng) bị phá hủy dần do viêm.Điều trị thông thường
ㅌ
- Rối loạn khớp thái dương hàmTemporomandibular joint disordersLà tên bệnh gọi chung các tình trạng như đau, tiếng kêu và hạn chế cử động ở khớp và các cơ xung quanh dùng khi cử động hàm.Điều trị thông thường
- Biến màu răng do tetracyclineTetracycline stainingLà tình trạng răng đổi màu xám, nâu hoặc thành dải khi uống kháng sinh nhóm tetracycline trong giai đoạn răng đang hình thành (khi mang thai hoặc thời thơ ấu), do thành phần thuốc ngấm vào bên trong răng.Màu sắc và cấu trúc răng
Không có thuật ngữ bạn đang tìm.
Câu hỏi thường gặp
Từ điển giải thích 68 thuật ngữ thuộc 9 nhóm: cấu trúc nướu và môi, nguyên nhân của cười hở lợi, phẫu thuật nướu và môi, màu nướu, tẩy trắng răng, màu sắc và cấu trúc răng, mặt dán sứ và phục hình, cấy ghép implant, và điều trị nha khoa thông thường.
Với mỗi định nghĩa, chúng tôi dẫn căn cứ là các bài nghiên cứu đã được xác nhận tác giả, năm xuất bản, tạp chí và mã số bài trên PubMed (cơ sở dữ liệu nghiên cứu của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ), và ghi trong danh sách căn cứ ở cuối trang của từng thuật ngữ.
Bạn cũng có thể tìm bằng cách nhập tên thường gọi hoặc tên tiếng Anh vào ô tìm kiếm. Ví dụ, nhập «sâu răng» sẽ ra bệnh sâu răng, nhập «chữa tủy» sẽ ra điều trị tủy răng.
Phần giải thích thuật ngữ chỉ là thông tin y học chung. Việc có điều trị hay không và điều trị bằng phương pháp nào sẽ được quyết định sau khi khám và tư vấn.
Cách yêu cầu đính chính được ghi ở trang Nguyên tắc biên tập. Sau khi xác nhận, chúng tôi sẽ sửa và ghi lại ngày sửa trên trang.
Phần giải thích thuật ngữ này là thông tin y học chung và không thay thế chẩn đoán của từng cá nhân. Việc có điều trị hay không và điều trị bằng phương pháp nào sẽ được quyết định sau khi khám và tư vấn.